Urodzaj na kapustę w tym roku się zapowiada, spore główki białej kapusty już po 1 zł,
dlatego zacytuję:
Z Biblioteki Kórnickiej
28. O urządzeniu kapusty na kwaśno.
Do szatkowanie bierze się kapusta czołowa, białe mająca liście, a do siekania używa się ordynaryjna z liściem zielonym. Przed szatkowaniem kapusty, wymyj ją dobrze w wodzie, oczyść z brudu i liści, poszatkuj drobno nożem albo w szatkownicy, wsyp ją do kadzi nieco przyciskając, napełnij ją ciepłą wodą, niech przez dwie doby postoi. Kiedy woda naciągnie smaku gorzkawego, wybierz kapustę przetakiem i wycisnąwszy z wody, kładnij do drugiej kadzi, uciskając ją dobrze i gdzie niegdzie przesypując jabłkami kwaśnemi zimowemi dzikiemi, i dodaj trochę kmimu. Ubijać kapusty kołami nie radzę, gdyż bardzo się podrobi. Po napełnieniu kadzi kapustą, nalej ją świeżą wodą źródlaną, nieco zleconą, i postaw w sklepie do kwaśnienia; a gdy winnego nabierze kwasu, spuść rosoł przez goźdź, który blisko dna powinien się znajdować; potem wsyp do rosołu pół garnca soli, rozmieszaj należycie i zatknąwszy goźdź, wlej wypuszczony dopiero rosół na kapustę, niech przez kilka tygodni kwaśnieje. Zbyt wiele wody ostatnią razą nalewać nie trzeba, woda bowiem powinna po uciśnieniu kapusty trochę ją tylko obejmować.
29. O kapuście czerwonej.
Kapusta czerwona najczęściej bywa używana na sałatę do pieczystego, zaprawiając ją octem, ale to czynią bardzo niewłaściwie, gdyż każda kapusta octem przyprawiona, szkodzi zdrowiu i nie łatwo się trawi. Kwasić trzeba ją tak, jak i białą, ta tylko zachodzi różnica, że nietrzeba ją moczyć i rosołu spuszczać, ale po uszatkowaniu przesypać trochą soli i ugniatać do ankara czyli małej beczki, dodawszy trochę kminu i kilkadziesiąt jabłek dzikich. Do póty trzeba ją ugniatać rękoma, aż sok z niej wystąpi, co gdy nastąpi, ucisnąwszy dobrze, niech przez dziesięć dni stoi w ciepłej izbie, a potem przenieś do sklepu. Po należytem uleżeniu się, czyli po ukwaśnieniu, można już ją używać na sałatę, nie dodając do niej octu oprócz oliwy.
źródło: Spiżarnia Wiejska Obywatelska, czyli: Praktyczne przepisy porządnego i należytego, tak utrzymania, jako i urządzenia spiżarni, — pewnych i łatwych sposobów konserwowania wszelkich artykułów żywności, do użytku i wygody człowieka służących, tudzież, dokładne sposoby robienia wszelkich gatunków pekieflejszów, wędlin, salcesonów, octu, marynaty, marmulady, konfitur, jako też rozmaitych naliwek, wódek, likierów, farbowania cukrów i rzeczy innych, zupełności spiżarni stanowiących przez J. Dabkiewicza. Wilno. W Drukarni a Marcinowskiego. 1838.
Słownik trudniejszych wyrazów, które wyszły już z użycia
pekielflejsz – solone mięso (z niem. das Pökelfleisch), peklowane, np. pekielflejsz skopowy – baranina peklowana
przetaka – rodzaj sita z większymi otworami, z łyka, drutu itd.
sklep – tutaj: piwnica
zlecona (woda) – przestudzona
Słowniczek miar i wag
funt = 405,5 g
garniec = 4 litry
kwarta = 1 litr (1/4 garnca)
kwaterka = 0,25 l
łokieć = 47,4 cm (wg miar ros.)
łut = 13,67 g
ośmina = 104,9 l (miara ros.)
pud = 16,38 kg (miara ros.)